Pwovèb 24–26

Pwovèb 24

¹Pa anvye sò mechan yo. Pa chache fè zanmi ak yo. ²Yon sèl bagay ki nan tèt yo, se fè mechanste. Yon sèl pawòl ki nan bouch yo, se fè moun mal. ³Bon konprann ap fè kay ou kanpe. Bon konesans ap fè l' kanpe fèm. ⁴Kote ki gen konesans, pyès kay yo plen ak bon bagay ki koute chè. ⁵Pito ou gen bon konprann pase ou gen fòs. Wi, moun ki gen konesans vo plis pase moun ki gwonèg. ⁶Paske, se pou ou ranje plan ou anvan ou antre nan batay. Plis ou gen moun k'ap ba ou konsèy, plis ou gen chans pou ou genyen batay la. ⁷Pawòl moun konprann twò wo pou moun san konprann. Yo pa gen anyen pou yo di kote koze serye ap pale. ⁸Lè yon moun tout tan ap kalkile jan pou l' fè sa ki mal, y'ap rele l' malveyan. ⁹Tou sa moun san konprann gen lide fè, se fè sa ki mal. Konsa tou, moun pa vle wè moun k'ap plede pase moun nan betiz. ¹⁰Si jou malè ou pa gen kouraj pou kenbe, ou pa t' janm gen fòs vre. ¹¹Delivre moun y'ap trennen pou y' al touye. Sove moun y'ap bourade pou y' al egzekite. ¹²Si ou pran pòz ou pa t' konn sa, chonje Bondye. Li menm k'ap jije sa ki nan kè moun, l'ap wè sa. Li menm k'ap veye tou sa w'ap fè, l'ap konn sa. L'ap fè tout moun peye pou sa yo fè. ¹³Pitit mwen, bwè siwo myèl, sa bon pou ou. Menm jan siwo myèl k'ap koule soti nan gato myèl dous nan bouch ou, ¹⁴se konsa konesans ak bon konprann bon pou nanm ou. Si ou genyen yo, w'a fè chemen ou nan lavi. Sa w'ap tann lan, lavalas p'ap pote l' ale. ¹⁵Pa janm fè plan tankou mechan yo pou chache fofile kò ou anndan kay moun k'ap mache dwat. Pa chache devalize kote l' rete a. ¹⁶Paske, moun k'ap mache dwat yo te mèt tonbe sèt fwa. Pa pè, y'ap toujou leve ankò. Men, nan mechanste yo, mechan yo ap tonbe, yo p'ap ka leve ankò. ¹⁷Pa prese fè kè ou kontan lè malè rive lènmi ou. Pa kouri fè fèt lè li bite. ¹⁸Seyè a ap wè sa. Sa p'ap fè l' plezi. Li ka rive pa pini l' poutèt sa. ¹⁹Pa kite moun k'ap fè sa ki mal fè ou pèdi tèt ou. Pa anvye sò mechan yo. ²⁰Paske mechan yo pa pral lwen. Lavi yo tankou yon lanp k'ap mouri. ²¹Pitit mwen, gen krentif pou Seyè a. Respekte wa a. Ou pa gen anyen pou ou wè ak moun k'ap kenbe tèt ak yo. ²²Moun sa yo ap rete konsa, malè ap tonbe sou yo. Ou pa janm konnen ki kalite malè Seyè a osinon wa a ka fè rive sou ou. ²³Men lòt pawòl moun ki gen bon konprann yo te di ankò. Sa pa bon pou yon jij gade sou figi moun lè l'ap rann jijman. ²⁴Lè yon jij di yon moun ki fè sa ki mal: Se ou ki gen rezon, jij sa a, tout moun gen pou madichonnen l'. Y'ap rayi l' toupatou sou latè. ²⁵Men, jij ki pini moun ki antò a va gen kè kontan. Bondye va beni l'. Tout zafè l' va mache byen. ²⁶Lè ou bay yon bon repons, ou aji tankou yon bon zanmi. ²⁷Regle tout zafè ou. Mete jaden ou anfòm. Apre sa, ou mèt tabli. ²⁸Pa leve pale sou do frè parèy ou san rezon. Pa bay manti sou li. ²⁹Pa janm di li fè m', m'ap fè l' tou. M'ap fè l' peye sa li fè a. ³⁰Mwen pase bò jaden yon nonm parese, bò jaden rezen yon moun ki san konprann. ³¹Pikan te fin pran jaden an nèt. Move zèb t'ap pouse toupatou. Lantouraj jaden yo te fin tonbe. ³²Lè mwen wè sa, mwen kalkile. Mwen gade, sa ban m' yon leson. ³³Dòmi, kabicha, kouche sou do, kwaze men ou dèyè tèt ou... Se bon! ³⁴W'ap rete konsa, w'ap wè ou pòv. Mizè ap tonbe sou ou tankou yon ansasen san ou pa atann.

Pwovèb 25

¹Men kèk lòt pwovèb wa Salomon. Se moun nan palè Ezekyas, wa peyi Jida a, ki te kouche yo sou papye. ²Bondye konnen lè pou l' kite nou konprann, se sa ki fè pouvwa li. Wa yo toujou ap chache konprann, se sa ki fè moun respekte yo. ³Menm jan ou pa konnen wotè syèl la ak fondè tè a, se konsa tou ou pa ka konnen sa k'ap pase nan tèt yon wa. ⁴Wete tout vye kras ki nan ajan an. Efèv la ap ba ou yon bèl travay byen fèt. ⁵Wete tout mechan bò kote wa a, gouvènman l' lan ap chita byen chita. p'ap gen lenjistis. ⁶Pa fè grandizè devan wa a. Pa chita nan plas grannèg yo. ⁷Pito yo di ou moute pi wo, pase pou yo fè ou bay plas la, pou ou ta wont devan chèf la. ⁸Sa ou wè ak je ou, pa prese al rapòte l' lajistis. Si apre sa, yon lòt temwen kanpe pou demanti ou, lè sa a kisa ou va fè? ⁹Lè ou gen kont ak yon moun, regle zafè nou san nou pa mete lòt moun ladan li. Pa mete sekrè l' deyò. ¹⁰Paske, lè moun konnen ou pa ka kenbe sekrè, y'a fè ou wont. Y'a ba ou move non. ¹¹Lè ou bay bon pawòl ki tonbe daplon se tankou yon moso lò byen travay yo plake sou yon moso ajan. ¹²Lè yon moun ki gen bon konprann rale zòrèy moun ki gen tande, se tankou zanno ak kolye ki fèt ak bon lò ou mete sou ou. ¹³Yon komisyonè ki p'ap twonpe moun ki voye l' la, se tankou yon bon vè dlo byen fre w'ap bwè nan mitan chalè rekòt. L'ap remoute kouraj mèt li. ¹⁴Moun ki toujou ap pwomèt san yo pa janm kenbe pwomès yo, se tankou nwaj ak van ki pa janm pote lapli. ¹⁵Lè ou pa fè kòlè fasil, ou jwenn jwen pou fè chèf la kwè sa ou vle. Konsa tou, ak pawòl dous, w'ap kraze tout antrav ou ta ka jwenn sou chemen ou. ¹⁶Lè ou jwenn siwo myèl, bwè kantite ou ka bwè. Si ou pran twòp, l'a fè kè ou plen, l'a fè ou vonmi. ¹⁷Konsa tou, pa al rann vizit twò dri lakay zanmi ou, pou li pa bouke avè ou, pou l' pa rayi ou. ¹⁸Yon moun k'ap mache bay manti sou moun, se tankou yon makak chaplèt, yon nepe, yon flèch byen pwenti. Li ka touye ou. ¹⁹Jou malè, si ou mete konfyans ou sou moun trèt, se tankou si ou vle mòde ak dan pouri, osinon kouri sou pye foule. ²⁰Chante mereng pou yon moun ki nan lapenn, se tankou moun ki wete tout rad sou li nan fredi, se tankou si ou prije sitwon sou yon malenng. ²¹Si lènmi ou grangou, ba li manje. Si li swaf dlo, ba li dlo pou l' bwè. ²²Lè sa a, w'a fè l' wont anpil. Seyè a va rekonpanse ou. ²³Tripotaj fè moun fè kòlè, menm jan nòde bay lapli. ²⁴Pito ou viv pou kont ou nan yon kwen galata pase pou w'ap viv nan yon kay ansanm ak yon fanm k'ap chache kont tout tan. ²⁵Lè ou resevwa yon bon nouvèl ki soti nan peyi Jida, se tankou yon vè dlo fre pou yon moun ki sot moute mòn. ²⁶Lè yon moun ki mache dwat kite yon mechan pran tèt li, se tankou yon sous dlo moun mache ladan l', se tankou yon pi yo sal. ²⁷Twòp siwo myèl pa bon pou lasante. Konsa tou, pa chache pou moun nonmen non ou twòp. ²⁸Si ou pa kapab kontwole kòlè ou, ou tankou yon lavil san ranpa. Y'ap anvayi l' fasil. Y'ap mete men sou ou fasil.

Pwovèb 26

¹Menm jan moun pa bezwen tann pou fè gwo fredi nan sezon chalè, ni pou lapli tonbe nan sezon rekòt, konsa tou, moun san konprann pa bezwen tann pou yo fè lwanj li. ²Madichon pa ka fè ou anyen si ou pa antò. Se tankou ti zwezo k'ap vòltije sou branch bwa, ziwondèl k'ap vole nan syèl la yo ye. ³Fwèt pou chwal, baboukèt pou bourik, baton pou do moun ki san konprann. ⁴Pa reponn moun sòt yo menm jan yo pale a, pou ou pa parèt sòt menm jan ak yo. ⁵Reponn moun sòt yo dapre jan yo pale a, w'a fè yo wè se moun sòt yo ye. ⁶Yon moun ki voye yon moun sòt fè komisyon, se tankou si li te koupe janm li. Se traka l'ap chache bay tèt li. ⁷Yon moun ki san konprann sèvi ak yon pwovèb menm jan yon moun bwete sèvi ak move janm lan. ⁸Fè lwanj yon moun ki san konprann, se tankou si ou te mare wòch la anvan ou tire fistibal la. ⁹Yon moun san konprann k'ap bay yon pwovèb, se tankou yon moun sou k'ap chache wete yon pikan nan dwèt li. ¹⁰Patwon ki pran nenpòt moun san konprann osinon nenpòt moun k'ap pase nan lari pou travay pou li, se yon danje pou tout moun. ¹¹Menm jan yon chen tounen vin manje sa li vonmi, se konsa moun san konprann yo ap toujou fè sa y'ap fè a. ¹²Gen plis espwa pou yon moun ki san konprann pase pou yon moun ki mete nan tèt li li konprann. ¹³Parese a di: Gen bèt nan bwa sou wout la. Gen yon lyon nan lari a. ¹⁴Parese a ap vire adwat agoch nan kabann li, menm jan yon pòt ap vire louvri fèmen sou gon li yo. ¹⁵Parese a pran kiyè l' nan men l'. Men, pou l' leve l' mete nan bouch li, se yon pakèt afè. ¹⁶Parese mete nan tèt li li gen plis konprann pase sèt moun lespri ki konn sa y'ap di. ¹⁷Moun k'ap foure bouch nan koze ki pa gade l', se tankou moun k'ap rale ke chen li jwenn sou gran chemen. ¹⁸-(we vèsè pwochen) ¹⁹Moun k'ap mache twonpe moun, apre sa pou li di: Aa monchè! Se jwe mwen t'ap jwe, moun konsa tankou moun fou k'ap voye bwa dife ak wòch pou touye moun. ²⁰Kote ki pa gen bwa, pa gen dife. Kote ki pa gen tripòt, pa gen kont. ²¹Chabon kenbe recho a limen. Bwa pa kite dife a mouri. Konsa tou, moun ki renmen chache kont toujou ap pouse dife. ²²Tripotay dous nan zòrèy moun ki vle tande yo. Sa mache nan san yo. ²³Yon moun ki gen bèl pawòl nan bouch li men ki gen move kè, se tankou bèl penti sou bwa pouri. ²⁴Ipokrit ki rayi moun toujou ap bay bèl pawòl. Men, nan kè l', se twonpe l'ap twonpe moun. ²⁵Lè l'ap pale konsa, ou pa bezwen kwè l', paske nan fon kè l', se mechanste ase ki genyen. ²⁶Li te mèt kache sa, tout moun gen pou wè mechanste l'ap fè yo. ²⁷Moun k'ap tann pèlen pou lòt se yo menm k'ap pran ladan li. Moun ki konmanse woule wòch la, se li menm ankò wòch la ap kraze. ²⁸Fòk ou rayi yon moun vre pou fè manti sou li. Lè w'ap flate moun, se tèt ou w'ap fè tò.